A T L A N T I S
AAN DE SCHELDE
Fantasie of werkelijkheid?
Beowulf is een epos dat afkomstig is uit het vroeg-middeleeuwse
Engeland. Er is slechts één manuscript
overgeleverd, daterend uit de 11e eeuw, maar over de
ouderdom van het verhaal zelf lopen de theorieën
uiteen. Sommige wetenschappers noemen de 6e eeuw als
periode van ontstaan. In ieder geval is het een verhaal
dat in de Middeleeuwen werd gezongen en gesproken door
bards, zingende vertellers. Mogelijk begeleidden zij
zichzelf daarbij op een lier.
De reconstructie van een verhaal uit een mondelinge
traditie, op basis van één manuscript,
kan natuurlijk niet meer dan een benadering zijn. Over
de uitspraak van de klanken is voldoende bekend maar
de muzikale basis voor de tekst moet worden geleverd
door de instrumentale begeleiding. En noodgedwongen
kan ook daarvoor alleen gebruik worden gemaakt van
reconstructies van instrumenten uit die tijd.
Zanger en specialist middeleeuwse muziek Benjamin Bagby
voerde een deel van 'Beowulf' uit op het festival Oude
Muziek 1994. Hij maakte daarbij gebruik van een 6-snarige
lier die werd gebouwd door Rainer Thurau, op basis
van resten van een instrument uit de 7e eeuw.
Beowulf
Ofschoon het epos uit Engeland afkomstig is gaat het
grotendeels over het Denemarken van toen. Het deel
dat Bagby op het festival Oude Muziek 1994 uitvoerde
was ruwweg het eerste kwart van het epos. (het totaal
zou zo'n 4 tot 7 uur in beslag nemen).
Het begint met de komst van Scyld, die als baby in een
bootje aanspoelt op de Deense kust. Hij groeit op en
wordt tenslotte de koning van de Denen. Zijn macht
wordt van vader op zoon doorgegeven tot aan Hrothgar,
heerser van de vierde generatie. Hrothgar laat een
koninklijke zaal van grote allure bouwen waarin kan
worden gezongen en gedronken. Het wrede monster Grendel
moet daar niets van hebben en dringt iedere nacht de
zaal binnen om daar slapende soldaten te verslinden.
Iedereen die er na het invallen van de duisternis blijft
hangen wordt zijn prooi. Beowulf, koningszoon uit zuidwest
Zweden, komt Hrothgar te hulp en in een hevig gevecht
rukt hij het monster een arm uit. Hevig bloedend vlucht
Grendel terug naar zijn moeras en sterft. Beowulf is
de held van het verhaal.
Benjamin Bagby
Benjamin Bagby stamt af van een Deense clan die in de
zevende eeuw naar Engeland emigreerde. Na vele omzwervingen
kwam zijn familie in de Verenigde Staten terecht. Hij
behaalde zijn diploma zang en Duits in 1974 en kreeg
een beurs om de uitvoeringspraktijk van het middeleeuwse
lied te kunnen bestuderen. Samen met Barbara Thornton
rondde hij een studie Middeleeuwse muziek af aan de
Schola Cantorum Basiliensis. Meteen daarop richtten
ze het ensemble 'Sequentia' op en verhuisden naar Keulen,
waar ze nog steeds wonen. Naast Bagby's werk als zanger
dirigeert hij het vocale mannenensemble van 'Sequentia'
in uitvoeringen van middeleeuwse liturgische polyfonie.
Bovendien wijdt hij zich aan de middeleeuwse harp.
In de laatste jaren houdt het ensemble 'Sequentia' zich
intensief bezig met mogelijke uitvoeringen van 'de
Edda'. Tot nu toe bestaan er nog geen geluidsopnamen
van.
Beowulf en het Sequentia Ensemble op het Internet
Supplement: Atlantis aan de Schelde
?