A T L A N T I S
AAN DE SCHELDE
Fantasie of werkelijkheid?
Het idee bleef echter liggen en kwam pas ruim dertig jaar later weer boven water. Inmiddels was niet zozeer de struktuur van het gedicht maar meer de thematiek voor de componist interessant geworden. In de ondergang van Atlantis zag hij duidelijke parallelen met de dreiging van totale vernietiging in onze tijd. De Atlantis-mythe zou gezien kunnen worden als een spiegel van onze eigen geschiedenis. Eötvös heeft geprobeerd dit thema in muziek uit te drukken. Hij schreef zijn 'Atlantis' voor een groot orkest, waarin ondermeer 2 strijkkwintetten, 5 fluiten, 5 hobo's, 5 klarinetten, 5 fagotten, 6 hoorns, 5 trompetten, 5 trombones, 2 electronische piano's, 3 synthesizers en een basgitaar. Verder voegde de componist maar liefst 10 slagwerkers toe, die om het orkest heen, deels achter de dirigent, moeten worden opgesteld. Het publiek wordt gedompeld in een zee van klank en in de eerste twee delen is het alleen de muziek die 'het Atlantis verhaal' vertelt. De dichttekst van Weöres heeft een plaats gekregen in het derde deel. Op een podium hoog achter het orkest zet Eötvös een jongenssopraan, als belichaming van onze kwetsbare toekomst.
Peter Eötvös
Peter Eötvös werd geboren in Hongarije. Op
jonge leeftijd al studeerde hij piano, slagwerk en
fluit. Als veertienjarige werd hij door Zoltan Kodály
toegelaten op het Conservatorium van Boedapest, waar
hij in het hoofdvak compositie afstudeerde. Later studeerde
hij met een DAAD-stipendium orkestdirektie aan het
Conservatorium van Keulen.
Tussen 1968 en 1976 was hij lid van het Stockhausen
Ensemble en vanaf 1971 nam hij deel aan de electronische
studio van de WDR in Keulen. In 1978 werd hij benoemd
tot artistiek directeur van het Parijse Ensemble Intercontemporain
(tot 1991). Ook in Engeland was Eötvös aktief.
Drie jaar was hij gastdirigent van het BBC Symphony
Orchestra. Sinds 1992 dirigeert hij uiteenlopende orkesten
en ensembles in vele landen van Europa. Eötvös
is als dirigent vooral bekend om zijn interpretaties
van 20e eeuwse muziek maar ook op het gebied van operadirektie
heeft hij zijn sporen verdiend. Naast zijn aktiviteiten als komponist en artistiek adviseur
staat hij op dit moment voor het Radio Kamer Orkest,
als chef-dirigent.
"'Metropolis Atlantis' is een klanklandschap dat het akoestische universum van het water in drie delen behandelt. Het eerste deel is een fiktief 'portret' van de verzonken beschaving van Atlantis. Het tweede deel beschrijft de zee in ons als deel van het menselijk lichaam en als omgeving waaruit onze zintuigen afkomstig zijn. Tot de geboorte is het hele lichaam een oor en het denken ontstaat uit het water dat door ervaringen is gevloeid. Het derde deel is een woordenzee, waarin de beelden uit fragmenten van menselijke stemmen ontstaan. Er zijn ook stemmen van vissen, van schaaldieren en zoogdieren en er zijn seismografische en oceanografische klanken te horen. Daarbij ook een lijst van woorden die de zee en de zeebewoners beschrijven in nieuwe en oude talen." (Charles Morrow)
Charles Morrow
Charles Morrow werkt als componist en producent in New York. Zwaartepunt in zijn compositorische werk ligt bij de psychische en lichamelijke betekenissen van klanken en ruis. Zijn werk omvat 'performance art', klankpoëzie, dans en vokale muziek. Hij is artistiek leider van de 'New Wilderness Foundation' die klankpoëzie op radio, televisie en in boekvorm ondersteunt.
Charles Morrow op het Internet
De film 'Atlantis' bestaat uit een aantal korte delen
met onderwateropnamen, zonder toegevoegd commentaar.
Ieder deel besteedt aandacht aan een aspekt van het
leven onder zee, volgt daarbij spectaculaire gebeurtenissen
of laat juist minimale verandering zien. Besson heeft
zich geconcentreerd op leven dat met uitsterven wordt
bedreigd. De parallel met de ondergang van Atlantis
ligt voor de hand. Vele kijkers zullen echter niet
beseffen hoe groot de bedreiging is voor de exotische
diersoorten op het scherm.
Serra heeft voor de soundtrack gebruik gemaakt van zowel
natuurgeluiden als muziek. In een aantal delen integreren
zijn klanken bijna met de beelden van Besson, op andere
momenten heeft hij gekozen voor kontrast. Zowel Maria
Callas als een goedkope discodreun zijn volgens Serra
de geschikte keuzes bij Bessons 'stille' wereld onder
water.
"Atlantis wil ons iets bijbrengen....zoals de geweldige vuurtoren van Alexandrië de navigators van het oude Griekenland waarschuwde voor de mogelijke gevaren, zodra zij de haven binnenvoeren. Ik geloof dat egoïsme eigen is aan de menselijke natuur en dat we opnieuw op weg zijn naar zelfvernietiging. Het is deze gruwel die alleen Atlantis ons kan laten zien en waartegen het ons zou kunnen beschermen. Mijn werk 'Atlantide' is een soort radiofonisch alarm. Het probeert zo goed als mogelijk is met geluid en luidsprekers de mens uit zijn dagelijkse apathie te halen."
Michel-Georges Brégent
Michel-Georges Brégent (geboren in Montréal, Canada, 1948) studeerde compositie bij Gilles Tremblay aan het Conservatorium van Montréal. Brégent is aktief in vele genres, o.a. rockmuziek, jazz en hedendaagse muziek. Hij schreef ondermeer werk voor het Arditti Kwartet, het Nederlandse 'Duo contemporain' en het Symphonie orkest van Quebec. Verder maakte hij als musicus deel uit van verschillende duo's en ensembles. Het radiofonische werk 'Atlantide' leverde hem de speciale juryprijs van de 'Prix Italia' op.
Michel-Georges Brégent op het Internet
Supplement: Atlantis aan de Schelde
?