Kantoorapparatuur

De Industriële Revolutie betekende ook een revolutie in het kantoor. Ineens werd het verwerken van informatie cruciaal voor een onderneming. Voorheen was het voldoende als de baas zelf het kasboek van zijn winkeltje bijhield. Nu ontstonden er grote bedrijven in de industri'le en dienstensector. Die bedrijven kregen nu behoefte aan een gestructureerde salarisadministratie en een overzichtelijke boekhouding. Het was het verstandigst om alle informatie, die veel talrijker en complexer werd, centraal te verwerken. Zo ontstond het moderne kantoor: een aparte ruimte voor al het administratieve werk van de onderneming. Daar werkte gespecialiseerd kantoorpersoneel, een beroepsgroep die tot op dat moment niet bestond.

Papierschrijfmachine met bel
Politiebureauschrijfmachine
Typekamer praten
Typemachine mechanisch brief
Typemachine mechanisch met bel
Typekamer
Typemachine

Al spoedig deden machines hun intree in het moderne kantoor. Een van de eerste apparaten was de schrijfmachine. De schrijfmachine bleek ideaal om van te voren geproduceerde teksten te kopiëren. Typisten konden memo's van de baas snel en efficiënt overzetten in een netjes uitziende tekst. Eventueel schoven ze een stapel carbonpapier in de schrijfmachine voor de nodige afschriften. Grote ondernemingen hadden vaak een aparte typekamer waar men niets anders deed dan teksten uittikken. Soms kwamen die overigens ook binnen per dictafoon, een fonograaf die werkte met wasrollen (zie ook Audioapparatuur).
Typen ontwikkelde zich al heel snel tot typisch vrouwenwerk. Het typen zag men als een 'fatsoenlijke bezigheid' voor een vrouw. Dat betekende een massale entree van de vrouw op de arbeidsmarkt. Bovendien was het goedkoop om vrouwen aan te nemen; men ging er van uit dat ze na verloop van tijd wel zouden trouwen en dus vonden de werkgevers dat ze geen pensioenregelingen hoefden te treffen.
In 1874 nam Remington de eerste schrijfmachine in productie. De doorbraak kwam zo rond 1880, toen men een apparaat had geproduceerd met letterarmen, zodat getypte tekst meteen leesbaar was.

Typeles
Om personeel op te leiden voor typekamers werden speciale typescholen geopend. Vaak gebeurde dat op initiatief van een schrijfmachinefabrikant. Een cursus typen ging praktisch altijd samen met het leren van steno. Er zijn op de opnamen typistes te horen die flink hoge snelheden bereiken op mechanische machines, die ook nog zwaarder typen dan moderne computertoetsenborden.

Overige apparaten

Buizenpost
In grote kantoorgebouwen of banken waren wel eens netwerken voor buizenpost. Kokers met berichten, documenten of geld gingen in een buis en werden met luchtdruk naar de plaats van bestemming gestuurd. Deze opname is gemaakt in een telefooncentrale en laat behalve de apparatuur vooral de achtergrondgeluiden van de werkplek horen.

Frankeermachine
Een onderneming die een grote hoeveelheid post verwerkt, kan die bezigheid beter automatiseren. Frankeer- en adresseermachines werden in de jaren Ô20 geontroduceerd.

Stempelen
Dit is het geluid van een mechanische stempel met ingebouwde inktvoorziening. De stempel bestaat uit een handgreep en een mechaniek waarin de eigenlijke stempel is opgehangen. Meestal bestaat dat uit een aantal verstelbare lettertjes en cijfertjes, zodat het apparaatje kan dienen als datumstempel. In onaangeroerde toestand staat het stempelvlak naar boven gekeerd. Het raakt dan het inktkussen, dat is gemonteerd onder de handgreep. Als er een stempel gezet moet worden, dan zet men de stempel op het papier en drukt hem in. Hierdoor zet het mechaniek zich in beweging zodat het stempelvlak zich omdraait en het papier wordt beonkt. Op de opname is duidelijk te horen hoe het mechaniek heen en weer klapt en hoe het stempelvlak het papier raakt. Buschauffeurs werken nog steeds met zulke stempels, maar in het kantoor zijn ze praktisch verdwenen.

Stencilmachine
Het reproduceren van teksten was vanouds moeilijk. Klassiek is het beeld van middeleeuwse monniken die bijbelboeken overschrijven. Sinds de uitvinding van de drukpers is dat niet meer aan de orde, maar een goedkope, snelle manier om ergens enkele afschriften van te maken was er vooralsnog niet. In 1881 introduceerde een zekere David Gestetner de stencildruk. Het principe van de stencilmachine is doordruk. Het origineel moet worden aangemaakt op een stuk sterk maar poreus papier met aan ŽŽn kant een laag was. Dat kan met een scherpe pen of met een typemachine. Het papier wordt vervolgens met de waslaag aan de binnenkant op een trommel gespannen. In die trommel bevindt zich een mechanisme voor de inkttoevoer. Als de trommel wordt rondgedraaid, transporteert en bedrukt hij ŽŽn voor ŽŽn de ingevoerde vellen papier.
De opname laat het stencilen van enkele tientallen van dezelfde documenten achter elkaar horen. Continu klinkt het lawaai van het mechaniek en bij elk gestencild document wat gesis van het papier en een klik.

Puntenslijper
met draaihendel Voor wie veel potloden te slijpen heeft.

Cosser letterpress 1935
Een kopieerpers, een variant op de stencilmachine. Het principe van reproductie door middel van doordruk is hetzelfde. Het verschiul is dat een kopieerpers niet werkt met een ronddraaiende trommel maar met een vlakke drukplaat. Daardoor is dit apparaat wat minder snel dan een stencilmachine. Voordat de machine begint te draaien is een belssignaal te horen.

Kopiëerapparaat
Het fotokopi'eraparaat is de opvolger van de stencilmachine en is vanaf de jaren Ô70 massaal in gebruik. Het principe van de kopi'ermachine is echter al veel ouder. Al in 1938 vond de Amerikaan Chester Carlson het principe van de elektrostatische druk uit. Volgens dit principe wordt een plaat, cilinder of band positief geladen met statische elektriciteit. Op het geladen oppervlakte wordt via lenzen en spiegels een beeld van een origineel geprojecteerd. Alleen het deel van het oppervlakte dat wordt belicht, verliest zijn lading. Het niet-belichte deel, dat dus overeenkomt met de afbeelding, blijft positief geladen. Vervolgens komt het oppervlak in contact met pigment dat zich alleen hecht aan de geladen deeltjes, dus aan de afbeelding. Daarna maakt het oppervlakte een afdruk op een stuk papier en wordt het pigment met warmte gefixeerd.
Het principe van de kopiëermachine is sindsdien niet wezenlijk veranderd. Wel zijn de apparaten stiller, sneller en veelzijdiger geworden. De kopi'ermachine op de opname is een oud exemplaar dat erg veel herrie maakt. Er is een zwaar gegrom te horen van elektromotoren en gepiep en geklik, waarschijnlijk van het papiertransportmechaniek.