 |
Reisverslag:
Sardinië Een muzikale reisbeleving door de
Sardijnse schoonheid,
gemaakt door Gustavo Pazos.
In
augustus 2003 reisde programmamaker Gustavo Pazos naar het Italiaanse
eiland, Sardinië, gelegen aan de Middellandse Zee. Doel van de reis: het
bezoeken van een religieus feest in de stad Nuoro, in het hart van
Sardinië.
Dit feest genaamd “Sagra del Redentore” duurt een volle
week en de stad (op 1500 m hoogte) bruist dan van de activiteit. Naast
veel muziek en dans uit de omringende dorpen wordt de stad gekleurd door
de opvallende kleding. De feestelijkheden worden op de laatste dag van
de week met een processie en een mis afgesloten. Maar het eiland heeft
meer te bieden voor de oplettende radiomaker: de kleine dorpen bleken
ware muzikale schatten verborgen te houden die vanavond te horen zullen
zijn.
Dans,
muziek en vooral zang vormen op Sardinië een eenheid; een spel waar
iedereen aan ‘als vanzelf’ aan deelneemt. Bijzondere polyphonieën
kenmerken de muziek van het eiland en de zang heeft soms met een
religieus karakter, soms heroïsch: liederen waarin helden en sagen
bezongen worden.
Zingen versterkt de onderlinge sociale relaties
en wordt ervaren als de leerschool van de eigen tradities. De jongere
mannen zingen naast de ouderen en op deze wijze leren ze de kunsten en
geheimen van de Sardijnse gezang. Er zijn geen partituren, alles gaat
via de overlevering en de onderlinge uitwisseling van ervaringen.
In
het binnenland zingen de “Tenori” hun vierstemmige liederen voor de
dorpelingen bij diverse feesten, soms om op te dansen op het plein
(ballo di piazza), soms om de trieste verhalen van armoede, vervolging,
emigratie en liefde te doen herinneren. In de dorpen zèlf zijn de
“Concordu”, de religieuze vertolkers van deze muzikale traditie. Het
aparte en typische stemgeluid wordt door de zangers toegeschreven aan de
berglucht, het droge klimaat en het werken op het land onder de felle
zon.
Ook
is Sardinië het thuisland van een apart en uniek instrument: de
Launeddas. Dit instrument is misschien wel het alleroudste van alle
‘levende’ instrumenten; al sinds de Oudheid leidt de Launeddas een zeer
levendig bestaan en zijn er talloze afbeeldingen van bekend. Het
blaasinstrument bestaat uit drie bamboe pijpen die gelijktijdig worden
bespeeld. De speler houdt nooit op met in,- en uitademen (circulaire
ademhaling). De klank lijkt op die van de doedelzak maar dan ‘zonder de
zak’.Een Sardijnse legende verklaart de oorsprong van dit
instrument. Ooit werd door een stel bandieten het hoofd van een clan met
zijn familie gevangen genomen. Hij kreeg echter de kans om zijn familie
van een gewisse dood te redden als hij in staat was gelijktijdig drie
verschillende melodieën te fluiten. Voor de bandieten was dit een leuk
spel, want een onmogelijke opgave ! Daarom maakte het hun ook niets uit
hoe dit gedaan moest worden. Tot verbazing van de belagers verscheen het
clan-hoofd met dit vreemde blaasinstrument: de Launeddas. Hij begon te
spelen en de drie gelijktijdig melodieën klonken perfect. Zo redde hij
het leven van zijn naasten.
Dit programma wordt gemaakt door
Gustavo Pazos.
Alles over de Launeddas
|
 |
